Pałac w Bukowcu – jak przeprowadziliśmy termomodernizację zabytku pod ochroną konserwatorską?
Ta realizacja była dla nas nie lada wyzwaniem. Budynek jest wpisany do rejestru zabytków oraz jest pomnikiem historii, przez co możliwość stosowania tradycyjnych materiałów termoizolacyjnych oraz ingerencji w jego zabytkowy charakter, była mocno ograniczona.
Zastosowano więc m.in. innowacyjną technologię ocieplenia ścian zewnętrznych tynkiem aerożelowym (tutaj poznasz bliżej ten produkt) z jednoczesnym odtworzeniem architektury budynku z przełomu XVIII i XIX w., wymieniono stolarkę okienną, wymieniono system grzewczy, zainstalowano PV z magazynem energii oraz zastosowano system BMS. Była to kompleksowa termomodernizacja, pozwalająca uzyskać planowanie oszczędności energii i emisji CO2 zgodnie z audytem energetycznym.
Finalnie udało się ograniczyć zużycie energii pierwotnej aż o ponad 95%, przy zachowaniu autentycznej formy i detali architektonicznych budynku.
Wybrane parametry techniczne:
EP budynku przed termomodernizacją: 779,58 kWh/(m2rok)
EP budynku po termomodernizacji: 47,63 kWh/(m2rok)
Oszczędność energii pierwotnej 95,22%
Przyjrzyjmy się bliżej tej realizacji.
Dziedzictwo Dolnego Śląska – perła architektury w sercu Kotliny Jeleniogórskiej
Położony w malowniczym Bukowcu, u stóp Karkonoszy, pałac z XVI wieku to jedno z najbardziej urokliwych i ważnych historycznie miejsc Dolnego Śląska. Jego początki sięgają czasów renesansu, gdy w miejscu obecnej rezydencji wzniesiono obronny dwór. Na przełomie XVIII i XIX wieku, pod kierunkiem hrabiego Friedricha Wilhelma von Redena, obiekt przeszedł znaczącą przebudowę w stylu klasycystycznym. W tym właśnie czasie powstała znana dziś forma pałacu – elegancka, harmonijna, wtopiona w krajobraz angielskiego parku krajobrazowego, którego elementy przetrwały do dziś i są częścią tzw. Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej.
Dzięki wyjątkowym walorom historycznym i architektonicznym pałac w Bukowcu został wpisany do rejestru zabytków, a także uznany za pomnik historii. Obiekt ten stanowi zatem lokalne dziedzictwo kulturowe, ale także ważny punkt na mapie polskiego konserwatorstwa zabytków i turystyki poznawczej.
Termomodernizacja zabytków – wymagania konserwatorskie
W przypadku prac prowadzonych przy obiektach wpisanych do rejestru zabytków wszelkie działania – w tym stosowanie tynków – muszą spełniać określone wymagania konserwatorskie, których celem jest ochrona oryginalnej substancji zabytkowej i zachowanie historycznego charakteru budynku. Konserwator zabytków wymaga, aby używane materiały były zgodne z historycznym charakterem obiektu, nie ingerowały trwale w oryginalne elementy architektury oraz były odwracalne (czyli możliwe do usunięcia bez uszkadzania zabytkowej struktury). Tynki dla obiektów zabytkowych muszą cechować się wysoką paroprzepuszczalnością, by nie zaburzać naturalnej „oddychalności” murów oraz nie powodować zawilgocenia. Powinny być też kompatybilne chemicznie i fizycznie z materiałem, z którego wykonany jest mur (np. kamień, cegła, zaprawy wapienne). Zabrania się stosowania materiałów, które tworzą barierę dla pary wodnej (np. tynków gipsowych lub akrylowych), mogących powodować degradację ścian. W przypadku nowoczesnych rozwiązań – takich jak tynki aerożelowe oraz inne tynki ciepłochronne dedykowane zabytkom, które znajdziecie w naszej ofercie – konieczne jest uzyskanie zgody konserwatora, popartej dokumentacją techniczną oraz uzasadnieniem, że dany materiał nie wpłynie negatywnie na walory zabytkowe obiektu i jest dostosowany do specyficznych warunków jego użytkowania.
Co zamiast wełny mineralnej i styropianu do ocieplenia obiektów zabytkowych? Sprawdź, czego użyto w przypadku Pałacu w Bukowcu
Jak wspomnieliśmy, wiekowa struktura pałacu wymagała gruntownego remontu i stanowiła prawdziwe wyzwanie. Pałac potrzebował przeprowadzenia skutecznej termomodernizacji, która miała na celu znaczne zmniejszenie zużycia energii i emisji CO₂. I jak zawsze przy tego typu realizacjach, podstawowym wyzwaniem przy tego rodzaju projektach jest niemożność użycia tradycyjnych materiałów termoizolacyjnych, takich jak styropian czy wełna mineralna. Z jednej strony, takie materiały, choć skuteczne, mogłyby zaburzyć estetyczny wygląd budynku. Z drugiej strony, stosowanie standardowych materiałów mogłoby prowadzić do nieodwracalnych zmian w zabytkowej elewacji, czego w żadnym wypadku nie można było dopuścić. Zachowanie oryginalnych elementów konstrukcyjnych, takich jak ozdobne gzymsy, filary czy detale okienne, stało się priorytetem. Dlatego też tradycyjne materiały ociepleniowe po prostu nie mogły być użyte.
Nowoczesne, lekkie tynki o porowatej strukturze, zapewniający termoizolację nie mniej skuteczną niż tradycyjne materiały do dociepleń
W odpowiedzi na te wyzwania, z pomocą przyszły nowoczesne tynki ciepłochronne aerożelowe, które stanowiły przełom w ocieplaniu zabytkowych obiektów. Czym zatem są tynki aerożelowe? Otóż wspomniane tynki to nowoczesne materiały wykończeniowe, które kompilują tradycyjną funkcję tynku z właściwościami termoizolacyjnymi. Sztandarowym składnikiem tego produktu jest aerożel krzemionkowy – ultralekki materiał o strukturze porowatej, składający się w większości z powietrza, co zapewnia mu niezwykle niski współczynnik przewodzenia ciepła. Dzięki temu tynki aerożelowe są doskonałe do izolacji termicznej ścian od wewnątrz, zwłaszcza w budynkach zabytkowych lub tam, gdzie niemożliwe jest zastosowanie klasycznych systemów ociepleniowych.
Tynki aerożelowe charakteryzują się między innymi:
- ekstremalnie niskim współczynnikiem przewodzenia ciepła (λ nawet poniżej 0,018 W/mK),
- paroprzepuszczalnością – co jest ważne przy ochronie historycznych murów,
- niewielką grubością warstwy – możliwe jest zastosowanie ich nawet tam, gdzie przestrzeń lub wymagania konserwatorskie ograniczają możliwość tradycyjnego ocieplenia.
Zastosowanie tynków aerożelowych w renowacji pałacu pozwoliło to na znaczną redukcję zużycia energii pierwotnej – z 779,58 kWh/(m²·rok) do 47,63 kWh/(m²·rok), co stanowi oszczędność na poziomie 95,22%
Praca z tynkami ciepłochronnymi w przypadku zabytków – technika aplikacji
Nakładanie tynków aerożelowych, choć wymaga większej precyzji niż w przypadku tradycyjnych materiałów, jest procesem stosunkowo prostym, pod warunkiem przestrzegania zaleceń producenta. Prace rozpoczynają się od dokładnego przygotowania podłoża – musi ono być czyste, suche, stabilne i odpowiednio zagruntowane, aby zapewnić dobrą przyczepność.
Następnie tynk, dostarczany zazwyczaj w postaci suchej mieszanki, jest rozrabiany z wodą do uzyskania jednolitej, plastycznej konsystencji. Aplikacja odbywa się ręcznie pacą lub mechanicznie – za pomocą agregatu, jeśli technologia na to pozwala. Tynk nakłada się etapami, cienkimi warstwami o grubości od 1 do 2 cm, z zachowaniem przerw na wysychanie i zacieraniem każdej z warstw dla uzyskania gładkiej powierzchni.
Po nałożeniu całości powierzchnia może zostać dodatkowo wykończona dekoracyjnie, np. farbą mineralną. Czas schnięcia zależy od warunków otoczenia, ale najczęściej trwa od 24 do 72 godzin dla jednej warstwy – w tym czasie należy chronić tynk przed nadmiernym nasłonecznieniem, przeciągami i wilgocią. Tynk aerożelowy można aplikować przy użyciu technik dobrze znanych doświadczonym wykonawcom.
Inwestycja z wizją – wzorcowy przykład dla przyszłych pokoleń
Projekt termomodernizacji Pałacu w Bukowcu pokazuje, że z poszanowaniem historii można skutecznie wdrażać rozwiązania przyszłości. Dzięki produktom i współpracy z naszą firmą JMA Partner – doświadczonym dystrybutorem tynków do zadań specjalnych – dobrano odpowiedni system ociepleń spełniający nie tylko wyśrubowane normy energetyczne, ale i wymagania estetyczne oraz prawne. Co prawda nie wykonujmy prac tynkarskich, ale oferujemy pełne wsparcie merytoryczne – doradzając, jak stosować zaawansowane produkty przy takich inwestycjach jak pałace, kamienice czy zabytkowe dwory.
Właścicielem i inwestorem obiektu był Związek Gmin Karkonoskich, a generalnym wykonawcą – firma Pre-Fabrykat Sp. z o.o.. Projekt został zaprezentowany również w materiale filmowym dostępnym na YouTube (zobacz tutaj: Film o realizacji).
Sprawdź nasze pozostałe materiały termoizolacyjne: